طرح داستان چیست؟

طرح داستان یا پلات

در مقالات گذشته درباره فکر اولیه و سوژه مطالبی را گفتیم. اگر بعد از به دست آوردن سوژه، شروع به نوشتن کرده باشید، ممکن است به طور ناخودآگاه طرح داستان را پیاده کرده باشید. در واقع همین که موقع نوشتن سعی می‌کنید جملات به طور مناسبی با هم پیوند بخورند تا بتوانید به نتیجه‌ای مناسب در آخر داستان برسید، دارید خوب و صحیح پیش می‌رود.

به عنوان مثال فرض کنید می‌خواهید از اصفهان به تهران بروید، فکر اولیه شما سفر به تهران است. برای رسیدن به تهران باید از شهرهای کاشان و قم عبور کنید. در واقع عبور از این شهرها برای رسیدن به تهران، طرح داستان یا در اینجا طرح سفر شما است.

یا فرض کنید که شما قصد ساختن ساختمانی در یک زمین را دارید. فکر اولیه یا سوژه ساختن ساختمان در زمین است. برای این کار شما باید یک نقشه مناسب داشته باشید، و طبق این نقشه ساختمان خود را بسازید. در داستان نیز مانند این نقشه که خطوط به هم پیوند خورده‌اند تا ساختمانی ساخته شود، نویسنده باید رویدادها و اتفاقات مهم را به هم پیوند دهد و چهار چوب و طرح داستان را بسازد.

ویژگی‌های طرح داستان

1) طبق طرح داستان، رویدادها باید در داستان به خوبی کنار هم قرار بگیرند تا بتوانند به یک پایان و نتیجه مناسب برسید. اما باید دقت کنید که این رویدادها باید به درستی استفاده شوند. نویسنده وقتی رویدادی را وارد داستان می‌کند باید علت و معلول آن را نیز در داستان مشخص کند. در واقع وقتی یک اتفاق در داستان رخ می‌دهد، باید در ادامه داستان مشخص شود که چرا این اتفاق افتاده است. خواننده وقتی داستان را می‌خواند، چراهایی در ذهن او پیش می‌آید که باید در ادامه داستان جواب این چراها داده شود.

2) نویسنده برای شاخ و برگ دادن به داستان علاوه بر واقعیت‌ها از تخیل خود نیز در داستان استفاده می‌کند. اما یک نکته بسیار مهم است. وقتی تخیل وارد داستان می‌شود، باید طوری به آن پرداخته شود و به صورتی با بقیه رویدادها هماهنگ شود، که خواننده وقتی داستان را می‌خواند، آن‌ها برای او باورپذیر باشد. در واقع نباید از رویدادهایی در داستان استفاده کنیم که بیش از اندازه اغراق آمیز باشد و یا اصلا امکان اتفاق افتادن آن نباشد.

ویژگی های طرح داستان

3) در داستان خود کشمکش داشته باشید. خواننده دوست دارد که کشمکش‌هایی در داستان باشد. کشمکش‌ها در داستان می‌تواند بین دو فرد، بین خود شخص و درونش و یا بین شخص و طبیعت اطراف او باشد. مثلا وقتی یک شخص برای اینکه تصمیمی را بگیرد با درون خود کشمکش دارد، خوانده علاقه مند می‌شود که بداند نتیجه این کشمکش چه می‌شود.

طرح داستان

4) در داستان‌ها عمدتا یک مشکلی هست که باید حل شود. مثلا ممکن است شخصیت اصلی داستان به دنبال شخصی بگردد، اگر بعد از مدتی به طور ناگهانی و بدون هیچ دلیلی، آن شخص را بیابد، این اصلا برای خواننده جالب نیست. نباید گره‌های داستان بدون دلیل و تصادفا باز شود.

در بالا چهار ویژگی داستان را بیان کردیم. علاوه بر موارد بالا طرح داستان باید به گونه‌ای باشد که وقتی خواننده آن را می‌خواند از خود بپرسد، "بعد چه اتفاقی می‌افتد؟". اگر داستان سطحی باشد و به طور یکنواخت پیش برود، خوانند را خسته می‌کند و دیگر علاقه‌ای به خواندن ادامه داستان نخواهد داشت. پس باید هر رویداد در داستان برای خواننده رغبت ایجاد کند که بخواهد بداند ادامه داستان چه می‌شود و آن را با علاقه بخواند. به این مورد به اصطلاح "انتظار در داستان" می‌گویند.

تمرین کنید!!!!!

طرح در داستان چیست

ما در هر مقاله مواردی را برای شما مطرح می‌کنیم. مثلا در این مقاله ویژگی‌های طرح داستان گفته شد. برای تمرین، ماجرایی را که قبلا اتفاق افتاده را به عنوان فکر اولیه در نظر بگیرید و سپس آن را تبدیل به یک داستان کنید. سپس بررسی کنید که آیا داستان شما ویژگی‌هایی که در بالا ذکر شد را دارد.

Rating: 4.0/5. From 1 vote.
Please wait...